Lang voordat Willem van Hanegem uitgroeide tot een van de beste Nederlandse voetballers aller tijden, Europees succes vierde met Feyenoord en schitterde in Oranje, legde hij zijn voetbalbasis in de Eerste Divisie. Bij het Utrechtse Velox kreeg een jonge Van Hanegem de ruimte om zijn bijzondere linkerbeen, spelinzicht en eigenzinnige manier van voetballen te ontwikkelen.

Feest in Utrecht

In het voorjaar van 1962 is het feest bij Velox. De Utrechtse volksclub wordt kampioen van de Tweede Divisie en promoveert naar de Eerste Divisie. Velox sluit het kampioensjaar af met een 0-0 tegen Oldenzaal, waarna in Utrecht uitgebreid feest wordt gevierd. Op het Ledig Erf wordt het succes zelfs zo uitbundig gevierd dat het plein voor de gelegenheid wordt omgedoopt tot het ‘Veloxplein’. 

In de selectie loopt ook een jonge Willem van Hanegem rond. Hij is afkomstig uit de eigen jeugdopleiding en heeft in de jaren daarvoor zijn eerste stappen bij het eerste elftal gezet. Na de promotie krijgt hij een contract aangeboden en begint voor hem een periode van vier seizoenen in de Eerste Divisie. 

Op 26 augustus 1962 maakt hij zijn Eerste Divisie-debuut. De tegenstander is Roda JC en Velox speelt met 2-2 gelijk. Van Hanegem is achttien jaar oud. Het is het begin van een periode waarin hij zich steeds nadrukkelijker laat zien in het betaalde voetbal.

Talent, maar nog geen toekomstige wereldtopper

Wie Van Hanegem alleen kent als de regisseur die later het middenveld van Feyenoord en het Nederlands elftal zou domineren, zou hem in zijn Velox-jaren misschien nauwelijks herkennen.

Zijn kwaliteiten zijn dan al zichtbaar. Zijn linkerbeen valt op, evenals zijn techniek en zijn vermogen om oplossingen te zien die anderen niet zien. Oud-ploeggenoot Joop van Maurik herinnerde zich jaren later bijvoorbeeld hoe bekeken Van Hanegem toen al speelde en hoe precies hij een voorzet kon afleveren. 

Maar er zijn ook twijfels. Van Hanegem wordt niet meteen gezien als de toekomstige strateeg van het Nederlandse voetbal. Hij zou te langzaam zijn, soms te speels voetballen en fysiek niet het prototype van de moderne prof zijn. In zijn beginperiode wordt hij vooral als klassieke linksbuiten gebruikt. Daarnaast speelt hij bij Velox op verschillende andere posities, waaronder linksback en in het centrum. Pas geleidelijk trekt hij vaker naar binnen en wordt duidelijk hoe gevaarlijk hij ook dichter bij het doel kan zijn. 

Juist die vrijheid blijkt belangrijk voor zijn ontwikkeling.

Trainer Daan van Beek kiest bij Velox voor aanvallend voetbal en geeft zijn spelers veel ruimte. Het past uitstekend bij Van Hanegem. Hij hoeft nog niet in een strak keurslijf te functioneren en kan experimenteren met de kwaliteiten die later zijn handelsmerk worden: het spel vertragen of juist versnellen, een tegenstander met een lichaamsbeweging op het verkeerde been zetten en vervolgens met zijn linkerbeen iemand vrij voor het doel zetten.

Steeds belangrijker voor Velox

Van Hanegem groeit in de Eerste Divisie uit tot een van de belangrijkste spelers van Velox. En hoewel hij later vooral bekend wordt als middenvelder en spelmaker, blijkt hij in Utrecht ook bijzonder productief.

Een wedstrijd tegen Excelsior in september 1964 illustreert dat. Van Hanegem opent de score met een hard schot van grote afstand en maakt vervolgens ook de 0-2 met een kopbal. Velox wint uiteindelijk met 1-3. In het wedstrijdverslag uit die tijd wordt al gesproken over de enorme mogelijkheden die Van Hanegem in zijn benen heeft.

Zijn cijfers onderstrepen zijn ontwikkeling. In vier seizoenen Eerste Divisie komt hij voor Velox tot 109 competitiewedstrijden en 39 doelpunten. 

Velox zelf behoort in die periode meerdere keren tot de betere ploegen van de competitie, maar promotie naar de Eredivisie blijft uit. De club komt enkele keren dichtbij. In 1963 eindigt Velox vijf punten achter Go Ahead, een jaar later drie punten achter Telstar en in 1965 opnieuw drie punten achter de promotieplaatsen. In zijn laatste seizoen komt Velox vier punten tekort op NAC.